Stalin’in Orta Asya’ya Düşmanlığı: Türkistan’a Yönelik Entelektüel Kıyım ve Baskı Politikaları Yazan: İbrahim Murat Gündüz Tarih, milletler için ders alınması gereken bir hazinedir. Josef Stalin dönemi, Türkistan halkları için bu derslerden biridir. Sovyetler Birliği’nin lideri Stalin, Türkistan’a karşı sistematik bir baskı ve yıldırma politikası yürütmüş, entelektüel birikimi hedef alarak büyük bir kıyım gerçekleştirmiştir. Bugün “Orta…
Stalin’in Orta Asya’ya Düşmanlığı: Türkistan’a Yönelik Entelektüel Kıyım ve Baskı Politikaları
Yazan: İbrahim Murat Gündüz
Tarih, milletler için ders alınması gereken bir hazinedir. Josef Stalin dönemi, Türkistan halkları için bu derslerden biridir. Sovyetler Birliği’nin lideri Stalin, Türkistan’a karşı sistematik bir baskı ve yıldırma politikası yürütmüş, entelektüel birikimi hedef alarak büyük bir kıyım gerçekleştirmiştir.
Bugün “Orta Asya” olarak adlandırılan coğrafya, aslında bizim için Türkistandır. Bu kadim topraklar, Türk milletinin kültürel ve tarihi mirasının beşiği, bağımsızlık ve direnişin simgesidir. Ancak Stalin, bu coğrafyada Türk kimliğini ve bilincini yok etmek adına büyük bir zulüm politikası yürütmüştür.
Stalin’in 1937-1938 yıllarında uyguladığı Büyük Temizlik (Büyük Terör) süreci, Türkistan’ın önde gelen liderlerini ve aydınlarını yok etmek üzere planlanmış bir trajediydi. Alihan Bökeyhanov, Mirjaqıp Dulatov, İlyas Jansügürov, Turar Rıskulov ve Mağjan Jumabayev gibi isimler, Stalin’in emriyle susturulmuş, ya idam edilmiş ya da sürgünlere gönderilmiştir.
Türkistan Halklarına Yönelik Baskı
Stalin’in politikaları, yalnızca Türkistan’ın aydınlarını değil, halkların kültürel bağlarını da hedef almıştır. Dillerin yasaklanması, kültürel mirasın unutturulması ve halklar arasındaki bağların koparılması, bu baskıcı dönemin en belirgin özelliklerindendir.
Özellikle Alaş Orda Hareketi liderlerinden Alihan Bökeyhanov gibi bağımsızlık mücadelelerini savunan isimler, “milliyetçilik” ve “Pantürkizm” suçlamalarıyla idam edilmiştir. Mağjan Jumabayev’in eserleri yasaklanmış, fikirleri unutturulmaya çalışılmıştır. Ancak bu liderlerin bıraktığı miras, hâlâ Türkistan halklarının mücadelesine ışık tutmaya devam etmektedir.
Stalin’in En Büyük Korkusu Neydi?
Stalin, Türkistan halklarının ortak bir kimlik ve dayanışma ruhuyla bir araya gelerek büyük bir güç oluşturabileceğinden korkuyordu. Bu yüzden aydınlar ve liderler sistematik şekilde hedef alındı. Pantürkizm, Sovyetler tarafından bir tehdit olarak görüldü ve bunun önüne geçmek için entelektüel kıyım kaçınılmaz bir politika hâline getirildi.
Türkistan’dan Türk Dünyasına: Birlik ve Dayanışmanın Önemi
Bu karanlık dönem, bizlere bir gerçeği hatırlatıyor: Türkistan, Türk dünyasının kalbidir. Stalin’in Türkistan halklarına yönelik uyguladığı bu baskılar, sadece bir dönemin acı dolu hatırası değil, aynı zamanda birlik olmanın önemine dair güçlü bir uyarıdır.
Bugün Türkistan’dan başlayarak tüm Türk dünyası arasında artan iş birliği ve dayanışma, geçmişteki bu acıları bir daha yaşatmamak için önemli bir adımdır. Alihan Bökeyhanov ve Mağjan Jumabayev gibi isimlerin savunduğu bağımsızlık idealleri, günümüzde daha güçlü şekilde yaşatılmalıdır.
Sonuç: Türkistan’ı Unutma, Geleceğe Bak
Bizim için Orta Asya dediğimiz her şey, Türkistan’dır. Türkistan’ın halkları, tarih boyunca zulme karşı direnmiş ve kimliğini korumuştur. Stalin gibi diktatörler, Türkistan’ın birliğini ve direncini kıramadı. Bugün geçmişten aldığımız derslerle, bu kadim coğrafyanın geleceğini daha güçlü temeller üzerine inşa etmeliyiz. Türkistan’ın entelektüellerinin bıraktığı mirası yaşatmak, bu mücadelenin en büyük anlamı olacaktır.
İbrahim Murat Gündüz
https://corludahaber.com/h/ibrahim-murat-gunduz-bozkurt-ayaga-kalkarsa-safak-degil-kan-soker/95364
https://www.bigunhaber.com/ibrahim-murat-gunduz-bozkurt-ayaga-kalkarsa-safak-degil-kan-soker/
